Say xe là gì? Vì sao bị?

Khi tai trong cảm nhận chuyển động nhưng mắt không thấy (hoặc ngược lại), não nhận tín hiệu mâu thuẫn → buồn nôn, chóng mặt, toát mồ hôi, mệt lả, thở gấp, da tái. Người nhạy cảm nhất: trẻ 2–12 tuổi, phụ nữ mang thai, người dễ say màn hình/game, người thiếu ngủ.

Chuẩn bị trước chuyến đi

1) Lên kế hoạch chỗ ngồi “ít rung nhất”

• Ô tô: hàng ghế đầu, gần cửa sổ.
• Xe khách/coach: ngay phía trước hoặc giữa xe (trục bánh).
• Tàu hỏa: toa giữa, ngồi quay mặt theo hướng tàu chạy.
• Tàu biển/phà: boong giữa – tầng thấp, gần trục giữa.
• Máy bay: ghế gần cánh (trên cánh), chọn lối đi/cửa sổ tùy bạn nhìn ổn hơn.

2) Trước khi đi 6–12 giờ

• Ngủ đủ đêm trước.
• Ăn nhẹ trước giờ khởi hành 1–2 giờ (chuối, bánh mì, sữa chua; tránh nhiều dầu mỡ, cay, rượu bia).
• Uống nước vừa đủ; tránh cà phê quá nhiều.
• Chuẩn bị “bộ chống say”: kẹo gừng, bạc hà, khăn lạnh, nước, túi nôn, miếng dán chống say (nếu hợp).

Trong chuyến đi: 9 mẹo giảm say “thấy ngay”

1.    Nhìn xa – cố định điểm: dán mắt vào đường chân trời hay một điểm xa cố định; tránh nhìn gần (điện thoại/sách).

2.    Hít – thở sâu, đều: thở chậm 4–4–6 (hít 4 giây – giữ 4 – thở ra 6). Không nín thở.

3.    Ngậm – nhai nhẹ: kẹo gừng, kẹo bạc hà, bánh quy mặn (giúp dạ dày “êm”).

4.    Tránh mùi kích thích: nước hoa, mùi xăng dầu; mở cửa sổ lấy không khí mát nếu có thể.

5.    Tư thế: đầu – lưng tựa ghế, hạn chế lắc; nhắm mắt 5–10 phút nếu bắt đầu khó chịu.

6.    Thủy – điện giải: uống ngụm nhỏ nước hoặc oresol/ion khi mệt, tránh uống ừng ực.

7.    Điểm bấm cổ tay (P6): đo từ nếp cổ tay 3 lóng tay, giữa gân – bấm nhẹ 1–2 phút mỗi tay.

8.    Nghỉ giữa chặng: xuống xe vươn vai, hít sâu khi có điểm dừng.

9.    Tránh đọc/nhìn màn hình: nếu bắt buộc, dùng chữ lớn, ngước nhìn xa 10–20 giây mỗi phút.

Dùng thuốc & sản phẩm hỗ trợ (khi cần)

Lưu ý: Phần này chỉ nhằm mục đích thông tin. Hãy hỏi dược sĩ/bác sĩ để chọn loại phù hợp cơ địa, bệnh nền, thuốc đang dùng và liều dùng thích hợp.

• Thuốc kháng histamine thế hệ cũ (thường dùng chống say):
• Dimenhydrinat (hay gọi “thuốc say tàu xe”), Meclizine… uống trước chuyến đi 30–60 phút.
• Tác dụng phụ thường gặp: buồn ngủ, khô miệng; thận trọng khi lái xe, người lớn tuổi, glaucoma, phì đại tuyến tiền liệt.
• Miếng dán Scopolamine (đơn theo toa ở một số nơi): dán sau tai 4–6 giờ trước khi đi, hiệu lực ~72 giờ. Không dùng cho trẻ nhỏ; đọc kỹ hướng dẫn.
• Gừng: kẹo/viên/gói trà gừng; nhiều người thấy đỡ buồn nôn.
• Vòng tay bấm huyệt P6: tiện, an toàn; hiệu quả khác nhau tùy người.

Tránh tự ý phối hợp nhiều thuốc an thần. Người mang thai/cho con bú, đang điều trị bệnh nền nên trao đổi bác sĩ trước khi dùng.

Chế độ ăn – uống “hợp dạ”

• Nên: bánh quy mặn, chuối, cơm/trắng – thịt nạc ít dầu; nước ấm, trà gừng loãng.
• Tránh: đồ chiên rán, cay, chua gắt; rượu bia; nước ngọt có ga; cà phê quá mạnh.
• Nếu buồn nôn: ngừng ăn 10–15 phút, thở sâu, nhấp nước ấm từng ngụm nhỏ.

Bí kíp cho từng nhóm

Trẻ em

• Cho trẻ ngồi cửa sổ, kể trò nhìn xa – tìm đồ vật thay vì xem màn hình.
• Cho bé ăn nhẹ trước khi đi; mang túi nôn, quần áo dự phòng.
• Hỏi dược sĩ về dạng siro phù hợp tuổi (tránh lạm dụng).

Phụ nữ mang thai

• Ưu tiên không dùng thuốc nếu có thể: gừng, vòng bấm huyệt, ăn nhiều bữa nhỏ, tránh mùi.
• Nếu vẫn nặng, tham khảo bác sĩ sản khoa trước khi dùng bất kỳ thuốc nào.

Người dễ say nặng

• Đặt chỗ ít rung (gần cánh máy bay, giữa tàu/giữa xe).
• Chia nhỏ chặng, ngủ đủ, tránh đọc – dùng màn hình.
• Cân nhắc miếng dán/thuốc theo tư vấn y tế.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

• Say xe kéo dài sau khi đã dừng chuyển động vài ngày.
• Có mất thăng bằng, ù tai, đau đầu dữ dội, nôn ói không kiểm soát, mất nước.
• Đang có thai kỳ/điều trị bệnh nền cần dùng thuốc chống say.

“Đồ nghề” nên mang

• Kẹo gừng/bạc hà, bánh quy mặn
• Nước, khăn giấy ướt & khô, túi nôn
• Khăn lạnh/miếng dán hạ nhiệt
• Vòng bấm huyệt P6/miếng dán (nếu hợp)
• Quần áo dự phòng (nhất là cho trẻ)

Mẹo nhỏ để “đi là khỏe”

• Đặt câu hỏi: “Mình đi phương tiện gì, ngồi chỗ nào ít rung nhất?”
• Đừng để đói hoặc no quá.
• Luôn nhìn xa, ưu tiên không khí mát.
• Tôn trọng cơ thể: thấy khó chịu → nhắm mắt, thở, ngậm gừng, xin dừng nghỉ nếu có thể.

Hy vọng Taxi 861 đã chia sẻ được thông tin hữu ích cho bạn, hãy like và đăng ký Taxi 861 nhé 💝💝!